على محمدى

120

شرح اصول استنباط ( فارسى )

دلالت مىكند ( صيغه افعل يا هر لفظ ديگر ) بر وجوب شرعى مقدمه هم دلالت مىكند يا خير ؟ مقام ثانى : دلالت عقليه يعنى آيا ما بين وجوب ذى المقدمه و وجوب مقدمات آن عقلا ملازمه هست يا نه كه لازم و ملزوم شرعى است و ملازمه عقلى است . امّا مقام اول : دو مقدمه : الف : يكى از تقسيمات مقدمه اينست كه مقدمه يا داخليه است و يا خارجيه ، منظور از مقدمات داخليه عبارتند از اجزاء واجب و مركب مثل سوره نسبت به نماز ، ركوع نسبت به نماز و . . . البته اسم اجزاء واجب را مقدمه گذاشتن مسامحه است زيرا كه اجزاء واجب به تبع كل و در ضمن مركب واجب به وجوب نفسى ضمنى هستند و اصولا كل و مركب چيزى غير از اجزاء نيست و لذا معنا ندارد كه در همان آن واجب به وجوب غيرى هم باشند كه اجتماع مثلين مىشود و . . . و محال است ولى از باب اينكه تعريف مقدميت بر هريك از اجزاء صادق است و آن اينكه هر جزئى ما لا يتم الواجب الا به و ما يتوقف الواجب عليه است لذا نام مقدمه برآن اطلاق شده و منظور از مقدمات خارجيه امورى هستند كه از ذات و ماهيت واجب و ذى المقدمه خارجند ولى وجوب واجب يا وجود آن يا صحت آن بر اينها متوقف است مثل وضو نسبت به نماز ، قطع مسافت نسبت به حج ، مشى الى السوق نسبت به اشتراء لحم . ب : مقدمه خارجيه در تقسيم ديگر دو قسم مىشود : الف : عقليه ، ب : شرعيه . منظور از مقدمات عقليه آن مقدماتى است كه حاكم به مقدميت آنها عقل است و عقل هم توقف آن را ادراك مىكند مثل نصب سلم نسبت به كون على السطح ،